طرحی که فقط عملکرد فنی دارد، جدید و اصیل نیست، یا با نظم عمومی و حقوق مقدم تعارض دارد قابل ثبت نیست. رد طرح صنعتی فقط به دلیل وجود نمونه کاملاً یکسان نیست؛ افشای قبلی، تقلید، علامت تجاری مقدم و ناقص بودن نمایش گرافیکی نیز میتواند پرونده را با مشکل روبهرو کند.
طرح صرفاً فنی
اگر شکل محصول تنها راه دستیابی به یک نتیجه فنی باشد و انتخاب ظاهری مستقلی وجود نداشته باشد، آن بخش از حمایت طرح صنعتی خارج است. ممکن است راهحل از نظر اختراع یا نمونه شیء مصرفی بررسی شود، اما تبدیل نقشه فنی به تصویر طرح صنعتی مشکل را حل نمیکند.
طرح فاقد تازگی
طرح باید پیش از تاریخ ثبت یا حق تقدم در هیچ نقطه جهان برای عموم افشا نشده باشد. فروش، نمایشگاه، شبکه اجتماعی، وبسایت، کاتالوگ، مقاله و نمونهای که بدون محرمانگی برای مشتری ارسال شده است میتواند افشا باشد. جستجو باید فراتر از پایگاه ثبت و شامل بازار واقعی باشد.
طرح فاقد اصالت
اصیل بودن یعنی طرح مستقل ایجاد شده و کپی یا تقلید از طرح موجود نباشد. ترکیب جزئیات شناختهشده نیز باید برداشت کلی مستقل ایجاد کند. تغییر رنگ یا اندازه کالای موجود بهتنهایی ممکن است اصالت کافی ایجاد نکند.
تغییر صرف ابعاد
قانون تغییر در ابعاد کالای موجود را از مصادیق قابل ثبت خارج کرده است. بزرگتر یا کوچکتر کردن محصول بدون ایجاد ظاهر مستقل و قابل تشخیص، طرح جدید محسوب نمیشود.
تعارض با علامت تجاری یا نشان رسمی
طرحی که عین یا به شکل گمراهکننده شبیه علامت تجاری ثبتشده دیگری باشد ممکن است رد شود. نمادهای رسمی دولتی، طرحهای خلاف شرع، نظم عمومی یا اخلاق حسنه نیز خارج از حمایتاند. پیش از ثبت بستهبندی باید علامتها و نشانههای موجود بررسی شوند.
قطعات وابسته و طرح مرکب
قانون برخی قطعات وابسته در طرحهای مرکب، مانند لوازم یدکی، را خارج کرده است. مرز دقیق باید با نوع محصول و کاربرد بررسی شود. قطعهای که هنگام استفاده عادی دیده نمیشود یا شکل آن کاملاً به اتصال فنی وابسته است، ریسک بیشتری دارد.
تصاویر ناقص یا متناقض
حتی یک طرح واجد شرایط ممکن است به علت پرونده تصویری ضعیف رد یا محدود شود. نماهایی که تعداد اجزا، خطوط، سوراخها یا تناسب متفاوت نشان میدهند، یک طرح واحد را تعریف نمیکنند. نوشته، واترمارک، دست، پسزمینه و سایه نیز میتواند نمایش را مخدوش کند.
مثالهای کاربردی
- شکل پرهای که فقط برای ایجاد جریان مشخص لازم است: احتمالاً بخش فنی غالب است.
- بدنهای که فقط اندازه نمونه قبلی تغییر کرده: تازگی ظاهری کافی ندارد.
- بستهبندی با لوگوی ثبتشده رقیب: تعارض با حق مقدم.
- طرح منتشرشده در فروشگاه آنلاین پیش از ثبت: خطر از دست رفتن تازگی.
- مجموعه نماهای ناسازگار: نقص در تعریف موضوع حمایت.
چگونه ریسک را کم کنیم؟
- طراحی و تاریخ ایجاد را مستند کنید.
- پیش از انتشار، جستجوی تصویری و بازار انجام دهید.
- عملکرد فنی را از ویژگی ظاهری جدا کنید.
- مالکیت طراح و سفارشدهنده را قراردادی روشن کنید.
- تصاویر حرفهای و سازگار تهیه کنید.
- بازار خارجی و مهلت ششماهه حق تقدم را بررسی کنید.
برای تعریف صحیح موضوع، طرح صنعتی چیست و برای آمادهسازی پرونده، مراحل ثبت طرح صنعتی را ببینید.
جمعبندی
طرح صنعتی زمانی قابل ثبت است که ظاهر مشخص، جدید و اصیل داشته باشد و از ممنوعیتهای قانونی عبور کند. ارزیابی زودهنگام و تصاویر دقیق از تغییرات پرهزینه پس از عرضه محصول جلوگیری میکنند.