تعریف «برند»

برند یا نام و نشان تجاری، وسیله‌ای در تجارت است که توسط آن می‌توان به تفکیک محصولات، تولیدکنندگان کالا و خدمات، فروشندگان و تجار مختلف پرداخت. برند می‌تواند شامل نقش، تصویر، رقم، حرف، عبارت، مهر، لفاف و … باشد که برای تفکیک محصول یا تجارتی خاص از سایرین به کار می‌رود.

داشتن علامت تجاری مگر در مواردی که دولت الزام بگذارد، اختیاری است و طبق مقرراتِ قانون ثبت علایم و اختراعات ایران به ثبت می‌رسد. حق استفاده از برند منحصراً در اختیار کسی است که آن را در اداره مالکیت صنعتی ثبت کرده باشد. تخطی از این قانون موجب پیگرد قانونی و کیفری است.

هدف از ثبت برند

آرم تجاری یا برند از طریق حصول اطمینان از حقوق انحصاری برای شناختن کالاها و خدمات یا اجازه دادن به دیگران مبنی بر استفاده از آن، صاحب اثر را محافظت می‌کند. مدت زمان این حفاظت متفاوت است ولی آرم تجاری قابلیت تمدید شدن به‌مدت نامحدود (در صورت پرداخت هزینه‌های آن) را دارد.

از دیدگاه وسیع‌تر، علائم تجاری با رسمیت بخشیدن و دادن سود اقتصادی به صاحبان آنها، در بازارهای منطقه‌ای و جهانی تبدیل به سرمایه‌ای باارزش می‌شوند. حفاظت از علائم تجاری مانع تلاش‌های سوءاستفاده‌کنندگان از علائم مشخص به منظور فروش محصولات و ارائه خدمات نامرغوب یا متفاوت می‌شوند.

چگونگی ثبت برند

برای ثبت یک آرم تجاری یا برند، در دفتر ملی یا منطقه‌ای درخواست داده می‌شود. این تقاضا باید شامل فهرستی از کالاها و خدمات برگزیده‌ی آن نشان، و بازسازی واضحی از آرم با تمام رنگ‌ها، طرح و نقش‌های سه‌بعدی آن باشد.

این علامت برای حفاظت شدن تحت عنوان آرم تجاری یا هرگونه علامت دیگر، باید واجد شرایط خاصی باشد که علاوه بر معرفی یک محصول مخصوص، متمایز از سایر علائم تجاری شود تا مصرف‌کننده فریب داده نشود و به اشتباه نیافتد، و نیز به قوانین و اخلاقیات بی‌حرمتی نشود. و بالاخره حقوق داده‌شده نباید مساوی یا حتی مشابه حقوق اعطاء شده به صاحب علامت دیگری باشد.

چرا باید علامت تجاری یا برند خود را ثبت کنیم؟

نام تجاری به معنای امروزی رشته‌ای از بازاریابی است که در قرن نوزدهم با ورود محصولات بسته‌بندی‌شده، به وجود آمد. اما در واقع علائم تجاری قدمت ۴۰۰۰ ساله در مصر باستان دارند. صنعتگران چینی حدود ۲۰۰۰ سال پیش علائم خاص خود را به عنوان علائم تجاری، داخل یک نیم دایره (و بعدها ربع) بر پشت ظرف چینی ساخته‌شده حک می‌‌کردند. با پیشرفت تجارت بین کشورها و اقوام مختلف در قرن ۱۲، نشانه‌های تجاری به‌تدریج روی کالاها و اسناد تجاری نیز نقش بستند و در سال ۱۳۶۳ میلادی به دستور شاه ادوارد سوم (پادشاه انگلستان) استفاده از علائم تجاری برای برخی از تجار و صنعتگران اجباری شد.

شکل منحصر به فرد بطری‌های شرکت کوکاکولا، آرم دایره‌ای شکل آبی و سفید رنگ اتومبیل بی‌ام‌دبلیو، و سیب رنگارنگ و گاز زده‌شده‌ی شرکت اپل، همگی نمونه‌های بارز از مارک‌های تجاری هستند که به خاطر آرم خود فوراً شناسایی می‌شوند. در واقع، برای این که محصولات صنعتی و تجارتی هر تجارت‌خانه مشخص و معلوم گردد، تجار علامتی اختیار کرده و اجناس خود را تحت آن علامت رواج می‌دهند.

برند و برندینگ ستون کسب و کار است و به لحاظ تداوم در تجارت، یک نام یا نشان ماندگار بسیار مهم است. از این رو شرکت‌ها و اشخاص تلاش دارند تا نام و نشانی که برایش برنامه‌ریزی کرده‌اند به سلامت به مسیر موفقیت و پیشرفت خود ادامه دهد. ثبت علامت تجاری فقط به‌ثبت رسیدنِ آن نیست؛ قوانین استفاده، نگهداری و مسائل آن بسیار مهم هستند. از این رو شرکت افق پژوهش نیکان تلاش کرده است تا اطلاعات دقیق و مهمی نسبت به ثبت علامت تجاری، ثبت برند، ثبت لوگو، ثبت نام تجاری و دیگر موارد به موکلین خود اطلاع‌رسانی کند و در تمامی مراحل ثبت و بهره‌برداری از نشان تجاری، در کنار آنها باشد.

حق استعمال انحصاری علامت تجاری فقط برای کسانی محسوب می‌شود که علامت خود را به ثبت برسانند. در صورت پرداخت مبلغ، طبق قانون ثبت علائم تجاری، شرکت حق انحصاری پیدا می‌کند که به موجب آن می‌توانید از عرضه‌ی کالاهای مشابه توسط اشخاص ثالث تحت علائم تجاری که عین یا به طریق گمراه‌کننده‌ای مشابه علامت تجاری شما هستند، جلوگیری نمایید. اگر تولیدکننده‌ای بدون اجازه از نام تجاری شما استفاده کند می‌توانید از طریق مراجع قضائی اقدام نموده و خسارت سوء استفاده از نام تجاری خود را طلب کنید. بدین ترتیب، حفاظت علائم تجاری مانع تلاش‌های متقلبان برای استفاده از علائم مشخص به منظور فروش محصولات و ارائه‌ی خدمات نامرغوب می‌شود.

ثبت برندهای محصولات تجاری برای مصرف‌کنندگان نیز شرایط سالمی را به وجود می‌آورد تا به دور از بازار سیاه اجناس تقلبی با خیالی آسوده و با آگاهی کامل، در شرایطی منصفانه و سالم به انتخاب کالاهای مرغوب و مورد نیاز خود بپردازند.

برای ثبت برند چه اقداماتی لازم است؟

اولین قدم برای ثبت برند، انتخاب نامی مناسب است. باید توجه داشته باشید که موارد زیر قابل ثبت نیستند:

  • واژه‌های عام: مثلا برند تجاری «میز» قابل ثبت نیست چون این کلمه ی واژه‌ی عام برای یک محصول است.
  • واژه‌های توصیف‌کننده محصول: برای مثال واژه‌های «شیرین»، «سریع»، «بهترین»، یا «کلاسیک» قابل ثبت نیستند، مگر اینکه چنین واژه‌هایی بخشی از نام تجاری باشند.
  • علائم گمراه‌کننده: مثلا برای محصولات گیاهی نمی‌توان نماد گاو که نشان‌دهنده محصولات لبنی است را ثبت کرد.
  • اسامی مشهور و یا نام‌های جغرافیایی
  • علائمی که برخلاف قوانین عمومی و اسلامی باشد.
  • پرچم‌ها، نشان‌های سلطنتی و به طور کلی علائم رسمی دولتی قابل ثبت نیستند.

اگر قصد دارید به همران نام تجاری خود لوگو نیز به ثبت برسانید بهتر است از تصاویر ملموس استفاده نمایید که درک آن برای مخاطبان قابل قبول باشد.

گام اول

انتخاب برند

برند به دو صورت حقیقی و حقوقی به ثبت می‌رسد که برای هر یک مدارک متفاوتی مورد نیاز است.

برای اشخاص حقیقی

  • رونوشت برابر اصل شناسنامه و کارت ملی
  • ارائه پروانه بهره‌برداری یا مجوز تولید یا پروانه کسب برابرِ اصل شده، یا نامه‌ای از واحد یا صنف مربوطه مبنی بر ارائه خدمات جهت اداره ثبت علائم تجاری
  • رونوشت برند مورد نظر به ابعاد ۶*۶ سانتی متر به تعداد ۱۲ عدد و توضیح در برگی جداگانه درخصوص علامت تجاری و توصیف آن، و مستند نام مد نظر از فرهنگ دهخدا
  • ارائه کارت بازرگانی به‌نام مالک جواز در صورتی که برند ریشه‌ی لاتین داشته باشد الزامی است و اگر ریشه فارسی داشته باشد نیاز نیست
  • امضای وکالت‌نامه

برای اشخاص حقوقی

  • ارائه پروانه بهره‌برداری یا جواز تولید یا پروانه کسب برابرِ اصل شده
  • رونوشت اولین روزنامه رسمی شرکت (آگهی تأسیس) و روزنامه رسمی آخرین تغییرات هیأت‌مدیره شرکت
  • رونوشت برابرِ اصل شده شناسنامه و کارت ملی مالکان حق امضای اوراق بهادار شرکت
  • کارت بازرگانی برابرِ اصل شده شناسنامه شخص حقوقی (در صورتی که علامت تجاری مورد نظر لاتین باشد)
  • رونوشت علامت تجاری مورد نظر به ابعاد ۶ در ۶ سانتی متر به تعداد ۱۲ عدد و توصیف در خصوص برند و توصیف
  • امضای وکالت‌نامه توسط مالکان حق امضای مجاز اوراق بهادار و مهر شرکت

گام دوم

تکمیل مدارک

در این مرحله باید مشخص نمایید قصد دارید برند خود را به نام شخص حقیقی و یا حقوقی به ثبت برسانید؛ با مشخص شدن این موضوع اظهارنامه‌ای مبنی بر استعلام نام برند شما ارسال می‌گردد تا مشخص شود نام انتخابی شما در طبقه و یا طبقات درخواستی شما به ثبت رسیده است یا خیر. این امر درصد رد اظهارنامه ثبت برند شما را به صورت چشمگیری کاهش می‌دهد.

گام سوم

استعلام نام برند

با دریافت جواب استعلام برند می‌توانید اظهارنامه ثبت علامت تجاری یا برند خود را از طریق سامانه اداره مالکیت صنعتی ارسال نمایید. پس از انجام این کار ۳۰ الی ۶۰ روز کاری زمان لازم است تا کارشناس اداره مالکیت صنعتی بررسی‌های لازم را انجام داده و نظر کارشناسی خود را اعمال نماید. چنانچه نام درخواستی شما مورد تأیید قرار بگیرد آگهی تقاضا یا همان آگهی سی‌روزه برای آن صادر می‌شود. پس از انتشار آگهی به مدت ۳۰ روز پرونده شما راکد باقی می‌ماند تا اگر دیگران هرگونه اعتراضی نسبت به برند شما داشته باشند اقدامات لازم را اِعمال نمایند. در صورتی که هیچ اعتراضی نسبت برند شما نباشد، فرایند ثبت رسمی ۱۰ ساله و اقدامات لازم جهت اخذ تصدیق‌نامه علامت تجاری را می‌توانید انجام دهید.

گام چهارم

ثبت اظهارنامه علامت تجاری

چرا افق نیکان؟

افق نیکان تنها شرکت پژوهشی فعال و دارای مجوز از پارک علم و فناوری در زمینه خرید و ثبت اختراع است. پنج نمایندگی و دفتر این شرکت در داخل و خارج از کشور، آماده ارائه خدمات ثبتی به صاحبان مشاغل و مخترعین عزیز است. این شرکت با ۷ سال سابقه فعالیت در ایران و ۳ سال سابقه بین‌المللی، افتخار همکاری در ثبت صدها اختراع را در کارنامه خود دارد.

  • ofoghnikan-p-i-why-us-01-1
    دارای مجوز از پارک علم و فناوری

    مشاوره خرید و فروش و ثبت اختراع، و تنظیم مدارک تخصصی مورد نیاز برای اختراع

  • ofoghnikan-p-i-why-us-01-2
    قرارداد تضمین محرمانگی

    کلیه حقوق و اطلاعات کسب‌و‌کار شما تحت حمایت قرارداد محرمانگی خواهد بود

  • ofoghnikan-p-i-why-us-01-3
    تنها کارگزار رسمی ثبت اختراع در ایران

    تنها مرکز ثبت مستقیم PCT و US patent، ثبت بین‌المللی اختراع و مهاجرت از طریق اختراع

ثبت توسط خودتان یا با کمک افق نیکان؟

اگرچه اقدامات ثبت برند را می‌توانید را شخصاً انجام دهید، اما توصیه‌ی ما مراجعه به کارشناسان باتجربه در این زمینه است تا در زمان و هزینه صرفه‌جویی کنید و از بابت صحت انجام آن دغدغه‌ای نداشته باشید. جدول زیر، به مقایسه دو روش ثبت برند توسط خودتان و یا توسط شرکت افق نیکان می‌پردازد.

اقدامات لازم انجام توسط افق نیکان انجام توسط متقاضی
ثبت نام اینترنتی در سامانه کارشناسان متخصص اقدام به ثبت نام می‌کنند اگر نتوانید اطلاعات درخواستی را به صورت صحیح وارد نمایید ممکن است اظهارنامه شما رد شود
پیگیری سامانه‌ای کارشناسان در مدت دو ماه کاری که برای ثبت لازم است تمامی پیگیری‌های لازم را انجام می‌دهند تقریبا دو ماه کاری زمان لازم است
رفع نقص

(حیاتی‌ترین قسمت)

کارشناسان مجرب شرکت افق نیکان اقدام به رفع نقص می‌کنند باید به مشاوران مجرب در این زمینه مراجعه کنید
صدور آگهی اولیه مدارک لازم را به اطلاع موکل می‌رساند و برای تکمیل آن راهنمایی می‌کند ممکن است اطلاعی از مدارک نداشته باشید
انتشار روزنامه رسمی اولیه بعد از صدور آگهی اقدام به ثبت‌نام می‌کند متقاضی ثبت باید حضوراً برای دریافت روزنامه مراجعه کند
پیگیری اینترنتی پیگیری سامانه‌ای توسط کارشناسان انجام می‌شود پیگیری‌های حضوری باید انجام شود
اعلام هزینه در صورت عدم‌نقص، هزینه‌های لازم پرداخت می‌شود هزینه‌های اعلام شده را واریز می‌نمایید
انتشار روزنامه رسمی دوم آگهی دوم ثبت‌نام می‌شود و انتشار می‌یابد متقاضی ثبت باید حضوراً برای دریافت روزنامه مراجعه کند
تکمیل مدارک تکمیل پرونده از طریق وکیل در اداره مالکیت صنعتی انجام می‌شود باید حضوراً مراجعه کنید
پایان مراحل ثبت برند مراجعه برای تصدیق ۱۰ ساله انحصاری برند تکمیل پرونده توسط خود متقاضی و مراجعه به اداره مالکیت صنعتی

طبقه‌بندی برند

آئین نامه‌ی علائم، کالاهای تجارتی را طبقه‌بندی کرده است و هر علامتی که برای طبقه‌ای از کالا ثبت شده، در همان طبقه از طرف دیگری قابل ثبت و انتقال نیست.

طبقات بین‌المللی علائم صنعتی و تجاری اعلام‌شده از سوی سازمان اسناد و املاک کشور مرکز مالکیت صنعتی به ۴۵ طبقه تقسیم می‌شود که شامل صنایع و محصولات شیمیایی، فلزات و مصنوعات فلزی، دستگاه و لوازم و آلات فنی و علمی و صنعتی، مصنوعات و اشیاء ساخته‌شده از مواد مختلف، مصنوعات نساجی، اسباب بازی و لوازم ورزشی، مواد غذایی و محصولات کشاورزی و غیره است.

یعنی مثلا اگر بستنی میهن برند خود را تنها در طبقه مواد غذایی و آشامیدنی ثبت کرده باشد، شخصی دیگر می‌تواند آن برند را در طبقات دیگری غیر از مواد غذایی و آشامیدنی ثبت نماید.

مدت اعتبار قانونی علائم تجاری ثبت‌شده

مدت اعتبار ثبت علامت، ده سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت آن است. این مدت با درخواست مالک آن برای دوره‌های متوالی ده ساله با پرداخت هزینه مقرر، قابل تمدید است‌. یک مهلت ارفاقی شش‌ماهه که از پایان دوره شروع می‌شود، برای پرداخت هزینه تمدید و نیز جریمه تأخیر برای مالک در نظر گرفته می‌شود.

ثبت بین‌المللی برند

ثبت جهانی برند به دو روش موافقتنامه‌های TRIPS و یا معاهده مادرید انجام می‌شود که از بین این دو، ایران عضو معاهده مادرید است که در حال حاضر ۹۰ کشور عضو آن هستند.
برای اینکه برند خود را جهانی یا به اصطلاح ثبت بین‌المللی کنید، ابتدا باید آن را در کشور مبدأ ثبت کنید و سپس از طریق معاهده مادرید آن را به ثبت برسانید تا علاوه بر محافظت از برند خود در ایران، در کشورهای عضو معاهده مادرید نیز از حمایت قانونی برخوردار شوید.

سؤالات متداول درباره ثبت برند

آیا نام تجاری فقط به فارسی باید باشد؟

خیر. ثبت برند یا نام تجاری می‌تواند به فارسی، به لاتین، و یا به هر دو شکل انجام شود ولی متقاضیانی که می‌خواهند علامت یا نام تجاری را به صورت لاتین نیز ثبت کنند، الزاماً باید کارت بازرگانی داشته باشند.

آیا می‌توان علامتی که در کشور دیگری ثبت شده را در ایران ثبت کرد؟

در صورتی که یک برند یا علامت ثبت بین‌المللی شده باشد نمی‌توانید در ایران آن را ثبت کنید و در صورت ارجاع آن برای ثبت، پرونده رد خواهد شد.

آیا برای ثبت علامت تجاری داشتن جواز الزامی است؟

بله. برای ثبت برند داشتن جواز یا پروانه بهره‌برداری لازم است.

برای تمدید علامت تجاری چه باید کرد؟

تمام مراحل اجرایی تمدید برند و علائم تجاری مانند مراحل اولیه ثبت آن است و به‌همان مقدار نیز هزینه دارد.

آیا برای ثبت برند داشتن شرکت الزامی است؟

خیر. ثبت برند به دو صورت شخصی و یا شرکتی امکان‌پذیر است. لازم به ذکر است، برند حقیقی و حقوقی از لحاظ اعتبار با هم تفاوتی ندارند و از یک میزان از اعتبار برخوردارند.

آیا ثبت علامت تجاری، لوگو و آرم تجاری، روندهای متفاوتی دارند؟

خیر. همگی به یک روش ثبت می‌شوند.

آیا می‌شود از ثبت قبلی علامت تجاری استعلام گرفت؟

بله. به منظور حصول اطمینان از عدم‌ثبت نام برند پیشنهادی خود، می‌توانید به پایگاه اطلاعاتی روزنامه رسمی کشور مراجعه فرمایید. با استعلام برند قبل از ثبت می‌توانید از تمامی برندهای ثبت شده در ۴۵ طبقه کاری مطلع شوید.

ثبت کدام علائم تجاری الزامی است؟

به موجب مصوبه‌ی سوم اردیبهشت ۱۳۲۸ هیئت وزیران، ثبت علائم برای هر یک از این موارد اجباری است:

  • داروهای اختصاصی مورد استفاده طبی
  • مواد غذایی که در لفاف و ظروف مخصوص عرضه می‌شوند
  • آب‌های گازدار
  • لوازم آرایشی مورد استعمال مستقیم بر روی پوست انسان

تمام اجناس دارویی و طبی و مواد غذایی مذکور در آن آیین‌نامه، اعم از آن که در داخل ایران ساخته و یا در خارج ساخته و وارد کشور شود و در بازار تحت اسم مشخصی که بر روی برچسب آن زده می‌شود به معرض فروش قرار گیرد، باید دارای علامت صنعتی یا تجارتی ثبت شده بوده و در روی برچسب نکات زیر تصریح شود:

  • اسم تجاری و نشانی سازنده‌ی جنس با قید کشور مبدأ
  • شماره ثبت علامت در ایران

جواب سؤال خود را نیافته‌اید؟ از کارشناسان افق نیکان مشورت بگیرید!